Các rãnh gian thùy
Mô hình
Vùng giải phẫu
Sulci interlobares
Các rãnh gian thùy
Các rãnh làm mốc ranh giới giữa các thùy: rãnh trung tâm (Rolando), rãnh bên (Sylvius), rãnh đỉnh – chẩm và rãnh cựa.
Chức năng
- Mốc giải phẫu để định khu vỏ não
- Gấp nếp làm tăng diện tích vỏ não: khoảng hai phần ba vỏ não nằm trong các rãnh
Mô tả
Các rãnh làm mốc ranh giới giữa các thùy: rãnh trung tâm (Rolando), rãnh bên (Sylvius), rãnh đỉnh – chẩm và rãnh cựa.
Các cấu trúc chính

Sulcus centralis
- Tên
- Rãnh trung tâm (Rolando)
- Vai trò, ghi chú
- Ngăn thùy trán với thùy đỉnh, vỏ vận động với cảm giác
Sulcus lateralis
- Tên
- Rãnh bên (Sylvius)
- Vai trò, ghi chú
- Ngăn thùy thái dương với thùy trán – đỉnh; che thùy đảo
Sulcus parietooccipitalis
- Tên
- Rãnh đỉnh – chẩm
- Vai trò, ghi chú
- Ranh giới đỉnh – chẩm ở mặt trong
Sulcus cinguli
- Tên
- Rãnh đai
- Vai trò, ghi chú
- Giới hạn hồi đai; nhánh viền chạy tới bờ trên bán cầu
Fissura longitudinalis cerebri
- Tên
- Khe dọc đại não
- Vai trò, ghi chú
- Ngăn hai bán cầu, chứa liềm đại não
| Terminologia Anatomica | Tên | Vai trò, ghi chú |
|---|---|---|
| Sulcus centralis | Rãnh trung tâm (Rolando) | Ngăn thùy trán với thùy đỉnh, vỏ vận động với cảm giác |
| Sulcus lateralis | Rãnh bên (Sylvius) | Ngăn thùy thái dương với thùy trán – đỉnh; che thùy đảo |
| Sulcus parietooccipitalis | Rãnh đỉnh – chẩm | Ranh giới đỉnh – chẩm ở mặt trong |
| Sulcus cinguli | Rãnh đai | Giới hạn hồi đai; nhánh viền chạy tới bờ trên bán cầu |
| Fissura longitudinalis cerebri | Khe dọc đại não | Ngăn hai bán cầu, chứa liềm đại não |
Giới hạn và cấu trúc
Các rãnh gian thùy chính là rãnh trung tâm (Rolando), rãnh bên (Sylvius) và rãnh đỉnh – chẩm. Hình thái nếp gấp vỏ não thay đổi nhiều giữa các cá thể; trong sâu các rãnh lớn có những hồi chuyển tiếp chìm (“plis de passage”), như hồi chuyển tiếp ở giữa rãnh trung tâm.[1]

Kết nối và chức năng
Nếp gấp vỏ não hình thành trong thai kỳ do sự tăng sinh của tế bào tiền thân thần kinh, làm diện tích vỏ não tăng nhanh hơn thể tích hộp sọ. Bất thường của quá trình này gây các dị dạng phát triển vỏ não (vô hồi não, đa hồi nhỏ…), ngày nay có thể phát hiện từ thời kỳ bào thai bằng chẩn đoán hình ảnh.[2][3]

Chức năng
- 01Mốc giải phẫu để định khu vỏ não
- 02Gấp nếp làm tăng diện tích vỏ não: khoảng hai phần ba vỏ não nằm trong các rãnh
Các vùng
Tài liệu tham khảo
Nguồn tham khảo cho các số liệu và mô tả trên trang, tra cứu trên PubMed (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ).
- [1]"Plis de passage" Deserve a Role in Models of the Cortical Folding ProcessMangin JF et al., Brain topography 2019PMID 31583493
- [2]Cortical progenitor biology: key features mediating proliferation versus differentiationUzquiano A et al., Journal of neurochemistry 2018PMID 29570795
- [3]Fetal malformations of cortical development: review and clinical guidanceRuss JB et al., Brain 2025PMID 40048696
- [4]Automatic parcellation of human cortical gyri and sulci using standard anatomical nomenclatureDestrieux C et al., 2010PMID 20547229Căn cứ cho: Danh pháp hồi và rãnh vỏ não
- [5]Neuroanatomy, Cerebral HemisphereStatPearls (NCBI Bookshelf)PMID 31747196
- [6]Neuroanatomy, CerebellumStatPearls (NCBI Bookshelf)PMID 30844194
- [7]Current Controversies on Wernicke's Area and its Role in LanguagePMID 28656532Căn cứ cho: Vùng Wernicke
- [8]The human brain in numbers: a linearly scaled-up primate brainHerculano-Houzel S, 2009PMID 19915731