Hệ hô hấpKhí quản
Hệ hô hấp· Trachea

Khí quản

Mô hình

Các lớp

Mô hình giải phẫu Z-Anatomy dựa trên BodyParts3D, giấy phép CC BY-SA 4.0.

Mô tả

Ống dẫn khí dài khoảng 10–12 cm, được nâng đỡ bởi 16–20 vòng sụn hình chữ C; chia đôi tại carina thành phế quản chính phải và trái.

Các phần cấu tạo

Mỗi phần có thẻ riêng; bấm “Xem trên mô hình” để bay tới và chọn phần đó trong mô hình 3D phía trên.

  1. 01

    Các vòng sụn khí quản

    Cartilagines tracheales

    Khoảng 16–20 vòng sụn trong hình chữ C mở ra sau, nối nhau bởi dây chằng vòng, giữ khí quản luôn mở. Khí quản dài khoảng 10–12 cm, đường kính khoảng 2 cm ở người lớn, đi từ bờ dưới sụn nhẫn (C6) tới chỗ chia đôi.

  2. 02

    Thành màng và cơ khí quản

    Paries membranaceus; Musculus trachealis

    Phía sau, hai đầu vòng sụn được nối bởi cơ trơn khí quản và mô sợi, áp sát thực quản; khi ho, cơ co làm hẹp lòng ống để tăng tốc luồng khí. Đây là chỗ dò khí – thực quản bẩm sinh hay gặp.

  3. 03

    Niêm mạc khí quản

    Tunica mucosa tracheae

    Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển với tế bào hình đài, tế bào đáy và tế bào thần kinh nội tiết; lớp dưới niêm có tuyến pha. Thang máy nhầy – lông chuyển đưa bụi và vi khuẩn lên hầu; hút thuốc làm mất lông chuyển và gây dị sản vảy.

  4. 04

    Đoạn cổ và đoạn ngực

    Pars cervicalis et thoracica tracheae

    Đoạn cổ nằm nông, eo tuyến giáp vắt ngang vòng sụn 2–4 (vùng mở khí quản), hai bên có thùy tuyến giáp và bao cảnh. Đoạn ngực trong trung thất trên, liên quan quai động mạch chủ, thân tay – đầu bên trái – trước và thực quản phía sau.

  5. 05

    Chỗ chia đôi và cựa khí quản

    Bifurcatio tracheae; Carina tracheae

    Ngang góc ức (T4–T5), khí quản chia thành phế quản gốc phải và trái; cựa khí quản là gờ sụn ở giữa, niêm mạc rất nhạy với phản xạ ho. Phế quản gốc phải ngắn, rộng và thẳng đứng hơn nên dị vật thường rơi vào bên phải.

Vị trí và liên quan

Khí quản bắt đầu ở bờ dưới sụn nhẫn (ngang C6), đi xuống trước thực quản qua cổ và trung thất trên, chia đôi thành hai phế quản chính ngang góc ức (T4–T5). Chỗ chia đôi có gờ carina. Phế quản chính phải ngắn, rộng và gần thẳng đứng hơn bên trái, nên dị vật thường rơi vào phổi phải.

Khí quản với các vòng sụn hình chữ C và hai phế quản chính.
Khí quản với các vòng sụn hình chữ C và hai phế quản chính.BruceBlaus . When using this image in external sources it can be cited as: Blausen.com staff (2014). " Medical gallery of Blausen Medical 2014 ". WikiJournal of Medicine 1 (2). DOI : 10.15347/wjm/2014 · CC BY 3.0 · Nguồn

Hình thể và cấu tạo

Khí quản dài khoảng 10–12 cm, được giữ mở bởi 16–20 vòng sụn trong hình chữ C, hở phía sau và được đóng lại bằng phần màng có cơ khí quản. Niêm mạc là biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển và tế bào hình đài, tạo thành “thang cuốn nhầy – lông chuyển” đẩy bụi và vi khuẩn lên họng.[1]

Thiết diện khí quản và lớp biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển.
Thiết diện khí quản và lớp biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển.OpenStax College · CC BY 3.0 · Nguồn

Liên hệ lâm sàng

Nhuyễn khí – phế quản là tình trạng đường thở trung tâm quá mềm và xẹp quá mức khi thở ra, do yếu các vòng sụn hoặc phần màng sau. Bệnh dễ bị chẩn đoán nhầm là hen, viêm phế quản hay ho mạn tính; chẩn đoán xác định thường bằng nội soi phế quản ống mềm, và đa số được điều trị bảo tồn bằng thông khí không xâm nhập.[1]

Thanh thải nhầy – lông chuyển

Thanh thải nhầy – lông chuyển là cơ chế phòng vệ bẩm sinh chính của đường hô hấp. Ba thành phần là lớp nhầy bảo vệ, lớp dịch bề mặt đường thở và lông chuyển trên tế bào trụ có lông; lông chuyển đập theo sóng nối tiếp (metachronal) để đẩy mầm bệnh và hạt bụi bị giữ trong lớp nhầy ra khỏi đường thở. Ở bệnh rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát, lông bất thường nên thanh thải kém và gây bệnh phổi mạn.[2]

Biểu mô đường dẫn khí và tuyến dưới niêm mạc tiết dịch, điện giải, protein kháng khuẩn, kháng viêm và chất nhầy lên bề mặt; “thang cuốn nhầy – lông chuyển” loại bỏ dị vật nhờ lông chuyển và phản xạ ho. Mucin được tiết ở tốc độ nền thấp để duy trì thanh thải liên tục, và ở tốc độ kích thích cao từ tuyến dưới niêm mạc và tế bào hình đài để quét các hạt lớn ở đường thở lớn. Rối loạn bất kỳ khâu nào (tiết dịch, lông chuyển, ho) góp phần gây bệnh phổi mạn như xơ nang.[3][4][5]

Khí quản cổ nối tiếp thanh quản, cửa ngõ giữa đường hô hấp trên và dưới; nắm rõ sụn, cơ, khoang niêm mạc, mạch, thần kinh và bạch huyết vùng này là điều kiện để đánh giá giai đoạn ung thư. Dị dạng bẩm sinh như khe thanh – khí – thực quản, hẹp khí phế quản bẩm sinh và nhuyễn khí phế quản phản ánh sự tách không hoàn toàn của khí quản khỏi ruột trước.[6][7][1]

Toàn văn tham khảo (StatPearls)

Nguyên văn tiếng Anh các chương StatPearls về chủ đề này, giữ đúng bản gốc. Giấy phép CC BY-NC-ND 4.0 chỉ cho phép sao chép nguyên văn, không cho dịch hay rút gọn, nên phần tiếng Việt ở trên là bài viết diễn giải riêng có trích dẫn.

Anatomy, Head and Neck, TracheaDerricott H, Jimenez J, La Rose J · StatPearls 2026 · NBK448070 · 22k ký tự

Đang tải…

Derricott H, Jimenez J, La Rose J. Anatomy, Head and Neck, Trachea. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026. NBK448070 · PMID 28846296 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.

Các cơ quan trong hệ

Nội dung phục vụ mục đích học tập và tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của nhân viên y tế.

Mô hình: Z-Anatomy, dựa trên BodyParts3D © The Database Center for Life Science; vỏ não từ Brain for Blender (A. M. Winkler); qua bộ dữ liệu Svitylo 3D Anatomy Atlas. Giấy phép CC BY-SA 4.0. Đã chuyển hệ tọa độ và tô màu lại.