Đầu – mặt – cổ
Mô hình
Các lớp
Mô hình giải phẫu Z-Anatomy dựa trên BodyParts3D, giấy phép CC BY-SA 4.0.
Đại cương
Mô hình định khu vùng đầu – mặt – cổ gồm chín lớp, từ da tới não: cơ bám da mặt và cơ nhai, sọ và cột sống cổ, hệ động mạch cảnh – đốt sống, tĩnh mạch cảnh, các dây thần kinh sọ, não bộ và màng não, mắt – tai, cùng tạng và tuyến vùng cổ (tuyến nước bọt, tuyến giáp, thanh quản, hạch bạch huyết). Bật, tắt hoặc làm mờ từng lớp để bóc tách.
Giới hạn và phân khu
Đầu gồm vòm sọ với da đầu, mặt và các hốc (ổ mắt, hốc mũi, ổ miệng), cùng hố thái dương, hố dưới thái dương. Cổ đi từ bờ dưới xương hàm dưới và đường gáy trên xuống tới xương đòn, khuyết tĩnh mạch cảnh và gai đốt sống C7. Cơ ức – đòn – chũm chia mỗi bên cổ thành tam giác cổ trước và tam giác cổ sau; cơ hai bụng và cơ vai – móng chia tiếp tam giác trước thành các tam giác dưới hàm, dưới cằm, cảnh và cơ, còn bụng dưới cơ vai – móng tách tam giác sau thành tam giác chẩm và tam giác trên đòn. Các mốc xương hữu ích gồm điểm pterion, nơi bốn xương trán, đỉnh, thái dương và bướm gặp nhau ngay trên vành tai.[1][2]
Các lớp từ nông vào sâu
Da đầu có năm lớp: da, mô liên kết dày chứa mạch, cân sọ (galea) nối cơ trán với cơ chẩm, lớp mô lỏng (khoang “nguy hiểm” cho phép máu và mủ lan rộng) và màng ngoài xương sọ. Ở mặt, các cơ bám da nằm ngay trong mô dưới da, do dây thần kinh mặt (VII) chi phối; cơ nhai (cơ cắn, cơ thái dương, hai cơ chân bướm) do dây hàm dưới (V3) chi phối. Ở cổ, cơ bám da cổ nằm nông, dưới nó là mạc cổ với ba lá (lá nông bọc cơ ức – đòn – chũm và cơ thang, lá trước khí quản bọc tạng, lá trước cột sống bọc cơ sâu) và bao cảnh. Tuyến mang tai trải từ trước tai xuống góc hàm; dây thần kinh mặt đi xuyên qua tuyến và chia nó thành thùy nông và thùy sâu.[3][4][5][6]
Mạch máu, thần kinh và bạch huyết
Động mạch cảnh chung đi trong bao cảnh cùng tĩnh mạch cảnh trong và dây thần kinh lang thang, chia đôi ở ngang bờ trên sụn giáp; động mạch cảnh ngoài cho các nhánh nuôi tuyến giáp, lưỡi, mặt, chẩm, và tận cùng bằng động mạch hàm trên và thái dương nông, còn động mạch cảnh trong không cho nhánh nào ở cổ. Động mạch hàm trên cho động mạch màng não giữa đi vào sọ qua lỗ gai. Tuyến giáp nằm ngang C5–T1, eo tuyến bắt ngang vòng sụn khí quản thứ hai – ba, được nuôi bởi động mạch giáp trên và giáp dưới. Bạch huyết đầu – cổ đổ về các chuỗi hạch cổ (được chia thành các nhóm I–VI trong ung thư học); hạch Virchow thuộc nhóm IV bên trái, gần hợp lưu tĩnh mạch cảnh trong – dưới đòn.[7][8][9][10]

Phát triển phôi thai
Mặt hình thành trong tuần 4–6 từ năm nụ quanh miệng nguyên thủy: nụ trán – mũi (cho trán, sống mũi, các nụ mũi trong và ngoài), hai nụ hàm trên và hai nụ hàm dưới thuộc cung hầu thứ nhất. Nụ mũi trong tạo khẩu cái nguyên phát, nhân trung và bốn răng cửa trên; nụ mũi ngoài tạo cánh mũi. Màng họng – miệng vỡ vào tuần 4 để mở ổ miệng. Cung hầu thứ nhất còn cho xương hàm dưới, động mạch hàm và các cơ nhai, nên các thành phần của hố dưới thái dương cùng một nguồn gốc. Xương hàm trên, xương gò má và phần vảy xương thái dương cốt hóa màng từ trung mô mào thần kinh. Da đầu có biểu bì từ ngoại bì và các lớp sâu từ trung bì; bao cảnh xuất hiện muộn, khoảng tuần 20, như một phần của mạc cổ sâu.[11][2][5][6]
Biến thể giải phẫu
Mạng động mạch da đầu thay đổi nhiều giữa các cá thể: khi động mạch thái dương nông và động mạch chẩm nhỏ, động mạch tai sau to bù và có thể nối thẳng với động mạch trên ổ mắt để cấp máu cho trán. Tĩnh mạch liên lạc chẩm có thể không có, còn tĩnh mạch liên lạc đỉnh thường nối với nhánh trán của tĩnh mạch thái dương nông. Bản thân bao cảnh hầu như không có biến thể, nhưng có thể nằm lệch mặt phẳng mạc khi động mạch cảnh chung đi bất thường (ví dụ động mạch cảnh chung phải tách thẳng từ cung động mạch chủ). Đường đi ngoài sọ của các dây thần kinh sọ trong bao cảnh (IX, X, XI, XII) khác nhau đáng kể giữa người này với người khác, nên phẫu tích vùng này cần thận trọng, có khi phải nhờ siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh trước mổ.[5][12][6]
Liên hệ lâm sàng
Chấn thương vùng thái dương ở điểm pterion có thể làm rách động mạch màng não giữa, gây máu tụ ngoài màng cứng. Trong phẫu thuật tuyến giáp, dây thần kinh thanh quản quặt ngược và dây thanh quản trên phải được nhận diện và theo dõi vì tổn thương gây khàn tiếng hoặc khó thở. Phẫu thuật tuyến mang tai đòi hỏi bảo tồn các nhánh dây thần kinh mặt đi xuyên tuyến. Ở tam giác cổ sau, dây thần kinh phụ (XI) nằm rất nông, dễ bị tổn thương khi sinh thiết hạch, gây yếu cơ thang và rủ vai. Hạch thượng đòn trái to cứng (hạch Virchow) là dấu hiệu gợi ý ung thư tạng bụng di căn.[1][13][3][10]
Lưu ý phẫu thuật và thủ thuật
Trong phẫu thuật bóc nội mạc động mạch cảnh (chỉ định khi hẹp động mạch cảnh trong khoảng trên 70–80%), sau khi kéo cơ ức – đòn – chũm ra ngoài, phẫu thuật viên mở bao cảnh: động mạch nằm trong, tĩnh mạch cảnh trong ở ngoài, dây X ở sau; dây XII bắt chéo ngang phía trên chỗ chia đôi và phải được bảo tồn. Lớp mô liên kết lỏng của da đầu dễ bóc tách nên là mặt phẳng vào chuẩn trong phẫu thuật sọ – mặt và để dựng vạt da đầu; nhờ mạng nối phong phú, khi da đầu bị lột toàn bộ, nối lại chỉ một động mạch cũng có thể nuôi sống vạt. Phẫu thuật hố dưới thái dương có nguy cơ giảm thính lực, yếu mặt, rối loạn khớp thái dương – hàm và đặc biệt là rách động mạch cảnh trong gây chảy máu ồ ạt; u xoang mũi có thể lan dọc thần kinh vào hố chân bướm – khẩu cái, nên cần lấy rộng bờ diện cắt qua đường nội soi xuyên xoang hàm.[6][5][2][14]
Các cấu trúc chính
Trigonum cervicale anterius
- Tên
- Tam giác cổ trước
- Vị trí, vai trò
- Giữa đường giữa, bờ trước cơ ức – đòn – chũm và bờ dưới xương hàm dưới; chứa bao cảnh, tuyến giáp, thanh – khí quản
Trigonum cervicale posterius
- Tên
- Tam giác cổ sau
- Vị trí, vai trò
- Giữa cơ ức – đòn – chũm, cơ thang và xương đòn; có dây XI, đám rối cổ, thân đám rối cánh tay
Vagina carotica
- Tên
- Bao cảnh
- Vị trí, vai trò
- Bọc động mạch cảnh chung/trong, tĩnh mạch cảnh trong và dây X
Glandula parotidea
- Tên
- Tuyến mang tai
- Vị trí, vai trò
- Tuyến nước bọt lớn nhất; dây VII chia tuyến thành thùy nông và sâu
Glandula thyroidea
- Tên
- Tuyến giáp
- Vị trí, vai trò
- Hai thùy và eo ở trước khí quản, ngang C5–T1
Pterion
- Tên
- Điểm pterion
- Vị trí, vai trò
- Chỗ nối xương trán, đỉnh, thái dương, bướm; phía trong có động mạch màng não giữa
Fossa infratemporalis
- Tên
- Hố dưới thái dương
- Vị trí, vai trò
- Dưới cung gò má, sau xương hàm trên; chứa cơ chân bướm, động mạch hàm trên, dây V3
| Terminologia Anatomica | Tên | Vị trí, vai trò |
|---|---|---|
| Trigonum cervicale anterius | Tam giác cổ trước | Giữa đường giữa, bờ trước cơ ức – đòn – chũm và bờ dưới xương hàm dưới; chứa bao cảnh, tuyến giáp, thanh – khí quản |
| Trigonum cervicale posterius | Tam giác cổ sau | Giữa cơ ức – đòn – chũm, cơ thang và xương đòn; có dây XI, đám rối cổ, thân đám rối cánh tay |
| Vagina carotica | Bao cảnh | Bọc động mạch cảnh chung/trong, tĩnh mạch cảnh trong và dây X |
| Glandula parotidea | Tuyến mang tai | Tuyến nước bọt lớn nhất; dây VII chia tuyến thành thùy nông và sâu |
| Glandula thyroidea | Tuyến giáp | Hai thùy và eo ở trước khí quản, ngang C5–T1 |
| Pterion | Điểm pterion | Chỗ nối xương trán, đỉnh, thái dương, bướm; phía trong có động mạch màng não giữa |
| Fossa infratemporalis | Hố dưới thái dương | Dưới cung gò má, sau xương hàm trên; chứa cơ chân bướm, động mạch hàm trên, dây V3 |
Thành phần từng lớp
DaCutis52
- Angulus oris · Angle of mouth
- Antihelix · Antihelix
- Antitragus · Antitragus
- Apex auriculae · Apex of auricle
- Cavitas conchae · Cavity of concha
- Cilia · Eyelashes
- Commissura labiorum oris · Labial commissure
- Concha auriculae · Concha of auricle
- Crura antihelicis · Crura of antihelix
- Cymba conchae · Cymba conchae
- Eminentia conchae · Eminentia conchae
- Eminentia fossae triangularis · Eminentia fossae triangularis
- Eminentia scaphae · Eminentia scaphae
- Fossa antihelica · Fossa antihelica
- Fossa supraclavicularis major · Greater supraclavicular fossa
- Fossa supraclavicularis minor · Lesser supraclavicular fossa
- Fossa triangularis · Triangular fossa
- Helix · Helix
- Incisura anterior auriculae · Anterior notch of auricle
- Incisura intertragica · Intertragic incisure
- Lobulus auriculae · Lobule of auricle
- Philtrum · Philtrum
- Pili supercilii · Hairs of eyebrow
- Regio auricularis · Auricular region
- Regio buccalis · Buccal region
- Regio frontalis · Frontal region
- Regio infraorbitalis · Infra-orbital region
- Regio lateralis colli · Lateral region of neck
- Regio mastoidea · Mastoid region
- Regio mentalis · Mental region
- Regio nasalis · Nasal region
- Regio occipitalis · Occipital region
- Regio oralis · Oral region
- Regio orbitalis · Orbital region
- Regio parietalis · Parietal region
- Regio parotideomasseterica · Parotideomasseteric region
- Regio posterior colli · Posterior region of neck
- Regio sternocleidomastoidea · Sternocleidomastoid region
- Regio temporalis · Temporal region
- Regio zygomatica · Zygomatic region
- Scapha · Scapha
- Sulcus mentolabialis · Mentolabial sulcus
- Sulcus nasolabialis · Nasolabial sulcus
- Sulcus posterior auriculae · Posterior auricular groove
- Supercilium · Eyebrow
- Tragus · Tragus
- Trigonum caroticum · Carotid triangle
- Trigonum musculare · Muscular triangle
- Trigonum submandibulare · Submandibular triangle
- Trigonum submentale · Submental triangle
- Tuberculum auriculae · Auricular tubercle
- Tuberculum labii superioris · Tubercle of upper lip
CơMusculi84
- Anulus tendineus communis · Common tendinous ring
- Bucinator · Bucinator
- Caput inferius musculi pterygoidei lateralis · Inferior head of lateral pterygoid muscle
- Caput superius musculi pterygoidei lateralis · Superior head of lateral pterygoid muscle
- Constrictor inferior pharyngis · Inferior pharyngeal constrictor
- Constrictor medius pharyngis · Middle pharyngeal constrictor
- Constrictor superior pharyngis · Superior pharyngeal constrictor
- Depressor anguli oris · Depressor anguli oris
- Depressor labii inferioris · Depressor labii inferioris
- Depressor septi nasi · Depressor septi nasi
- Galea aponeurotica · Epicranial aponeurosis
- Levator anguli oris · Levator anguli oris
- Levator labii superioris · Levator labii superioris
- Levator nasolabialis · Levator nasolabialis
- Levator palpebrae superioris · Levator palpebrae superioris
- Musculi interspinales colli · Interspinales colli muscles
- Musculus arytenoideus transversus · Transverse arytenoid muscle
- Musculus corrugator supercilii · Corrugator supercilii
- Musculus cricoarytendoideus lateralis · Lateral crico-arytenoid muscle
- Musculus cricoarytenoideus posterior · Posterior crico-arytenoid muscle
- Musculus frontalis · Frontalis muscle
- Musculus genioglossus · Genioglossus muscle
- Musculus geniohyoideus · Geniohyoid muscle
- Musculus hyoglossus · Hyoglossus muscle
- Musculus longissimus capitis · Longissimus capitis muscle
- Musculus longissimus colli · Longissimus colli muscle
- Musculus longus capitis · Longus capitis muscle
- Musculus longus colli · Longus colli muscle
- Musculus mentalis · Mentalis muscle
- Musculus multifidus colli · Multifidus colli muscle
- Musculus mylohyoideus · Mylohyoid muscle
- Musculus nasalis · Nasalis muscle
- Musculus obliquus inferior bulbi oculi · Inferior oblique muscle
- Musculus obliquus inferior capitis · Obliquus inferior capitis muscle
- Musculus obliquus superior bulbi oculi · Superior oblique muscle
- Musculus obliquus superior capitis · Obliquus superior capitis muscle
- Musculus occipitalis · Occipitalis muscle
- Musculus omohyoideus · Omohyoid muscle
- Musculus orbicularis oris · Orbicularis oris muscle
- Musculus palatopharyngeus · Palatopharyngeus muscle
- Musculus procerus · Procerus muscle
- Musculus pterygoideus medialis · Medial pterygoid muscle
- Musculus rectus anterior capitis · Rectus anterior capitis muscle
- Musculus rectus inferior · Inferior rectus muscle
- Musculus rectus lateralis bulbi oculi · Lateral rectus muscle
- Musculus rectus lateralis capitis · Rectus lateralis capitis muscle
- Musculus rectus medialis · Medial rectus muscle
- Musculus rectus posterior major capitis · Rectus posterior major capitis muscle
- Musculus rectus posterior minor capitis · Rectus posterior minor capitis muscle
- Musculus rectus superior · Superior rectus muscle
- Musculus risorius · Risorius muscle
- Musculus scalenus anterior · Scalenus anterior muscle
- Musculus scalenus medius · Scalenus medius muscle
- Musculus scalenus posterior · Scalenus posterior muscle
- Musculus semispinalis colli · Semispinalis colli muscle
- Musculus spinalis capitis · Spinalis capitis muscle
- Musculus spinalis colli · Spinalis colli muscle
- Musculus splenius capitis · Splenius capitis muscle
- Musculus sternocleidomastoideus · Sternocleidomastoid muscle
- Musculus sternohyoideus · Sternohyoid muscle
- Musculus sternothyreoideus · Sternothyroid muscle
- Musculus stylohyoideus · Stylohyoid muscle
- Musculus stylopharyngeus · Stylopharyngeus muscle
- Musculus temporalis · Temporalis muscle
- Musculus temporoparietalis · Temporoparietalis muscle
- Musculus thyreohyoideus · Thyrohyoid muscle
- Musculus zygomaticus major · Zygomaticus major muscle
- Musculus zygomaticus minor · Zygomaticus minor muscle
- Pars aryepiglottica musculi arytenoidei obliqui · Ary-epiglottic part of oblique arytenoid muscle
- Pars externa musculi thyreoarytenoidei · External part of thyro-arytenoid muscle
- Pars obliqua musculi cricothyreoidei · Oblique part of cricothyroid muscle
- Pars orbitalis musculi orbicularis oculi · Orbital part of orbicularis oculi
- Pars palpebralis musculi orbicularis oculi · Palpebral part of orbicularis oculi
- Pars profunda masseteris · Deep part of masseter
- Pars recta musculi cricothyreoidei · Straight part of cricothyroid muscle
- Pars superficialis masseteris · Superficial part of masseter
- Pars thyreoepiglottica musculi thyreoarytenoidei · Thyro-epiglottic part of thyro-arytenoid muscle
- Platysma · Platysma
- Tarsus inferior · Inferior tarsus
- Tarsus superior · Superior tarsus
- Tendo intermedius musculi digastrici · Intermediate tendon of digastric muscle
- Trochlea musculi obliqui superioris · Trochlea of superior oblique muscle
- Venter anterior musculi digastrici · Anterior belly of digastric muscle
- Venter posterior musculi digastrici · Posterior belly of digastric muscle
Tạng và tuyếnViscera et glandulae46
- (Glandula parotidea accessoria) · (Accessory parotid gland)
- Adenohypophysis · Adenohypophysis
- Cartilago arytenoidea · Arytenoid cartilage
- Cartilago corniculata · Corniculate cartilage
- Cartilago cricoidea · Cricoid cartilage
- Cartilago thyreoidea · Thyroid cartilage
- Ductus parotideus · Parotid duct
- Ductus submandibularis · Submandibular duct
- Epiglottis · Epiglottis
- Gingiva · Gingiva
- Glandula parathyreoidea inferior · Inferior parathyroid gland
- Glandula parathyreoidea superior · Superior parathyroid gland
- Glandula parotidea · Parotid gland
- Glandula pinealis · Pineal gland
- Glandula sublingualis · Sublingual gland
- Glandula submandibularis · Submandibular gland
- Glandula thyreoidea · Thyroid gland
- Lingua · Tongue
- Neurohypophysis · Neurohypophysis
- Nodi cervicales anteriores superficiales · Superficial anterior cervical nodes
- Nodi cervicales latérales superficiales · Superficial lateral cervical nodes
- Nodi infraauriculares · Infra-auricular nodes
- Nodi jugulares inferiores anteriores · Anterior inferior jugular nodes
- Nodi mastoidei · Mastoid nodes
- Nodi occipitales · Occipital nodes
- Nodi paratrachéales colli · Paratracheal cervical nodes
- Nodi parotidei intraglandulares · Intraglandular parotid nodes
- Nodi parotidei superficiales · Superficial parotid nodes
- Nodi preauriculares · Pre-auricular nodes
- Nodi pretracheales · Pretracheal nodes
- Nodi retropharyngei · Retropharyngeal nodes
- Nodi submandibulares · Submandibular nodes
- Nodi submentales · Submental nodes
- Nodi thyreoidei · Thyroid nodes
- Nodus bucinatorius · Bucinator node
- Nodus jugularis superior lateralis · Lateral superior jugular node
- Nodus jugulodigastricus · Jugulodigastric node
- Nodus mandibularis · Mandibular node
- Nodus nasolabialis · Nasolabial node
- Palatum molle · Soft palate
- Pars laryngea pharyngis · Laryngopharynx
- Pars nasalis pharyngis · Nasopharynx
- Pars oralis pharyngis · Oropharynx
- Tonsilla palatina · Palatine tonsil
- Tunica mucosa nasi · Mucosa of nasal cavity
- Uvula palatina · Uvula of palate
Động mạchArteriae86
- ?x
- Anterior temporal branch
- Arteria alveolaris inferior · Inferior alveolar artery
- Arteria alveolaris superior posterior · Posterior superior alveolar artery
- Arteria angularis · Angular artery
- Arteria basilaris · Basilar artery
- Arteria buccalis · Buccal artery
- Arteria callosomarginalis · Callosomarginal artery
- Arteria canalis pterygoidei · Artery of pterygoid canal
- Arteria centralis retinae · Central retinal artery
- Arteria cerebelli inferior anterior · Anterior inferior cerebellar artery
- Arteria cerebelli inferior posterior · Posterior inferior cerebellar artery
- Arteria cerebelli superior · Superior cerebellar artery
- Arteria cerebri anterior · Anterior cerebral artery
- Arteria cerebri media (Pars M1) · Middle cerebral artery (M1-segment)
- Arteria cerebri media (Pars M3) · Middle cerebral artery (M3-segment)
- Arteria cerebri posterior · Posterior cerebral artery
- Arteria cervicalis profunda · Deep cervical artery
- Arteria communicans anterior · Anterior communicating artery
- Arteria communicans posterior · Posterior communicating artery
- Arteria ethmoidea anterior · Anterior ethmoidal artery
- Arteria ethmoidea posterior · Posterior ethmoidal artery
- Arteria facialis · Facial artery
- Arteria infraorbitalis · Infra-orbital artery
- Arteria intercostalis suprema · Supreme intercostal artery
- Arteria labialis inferior · Inferior labial artery
- Arteria labialis superior · Superior labial artery
- Arteria lacrimalis · Lacrimal artery
- Arteria maxillaris · Maxillary artery
- Arteria meningea media · Middle meningeal artery
- Arteria occipitalis · Occipital artery
- Arteria occipitalis lateralis · Lateral occipital artery
- Arteria occipitalis medialis · Medial occipital artery
- Arteria ophthalmica · Ophthalmic artery
- Arteria palatina descendens · Descending palatine artery
- Arteria palatina major · Greater palatine artery
- Arteria paritooccipitale · Parieto-occipital artery
- Arteria pericallosa · Pericallosal artery
- Arteria pharyngea ascendens · Ascending pharyngeal artery
- Arteria spinalis anterior · Anterior spinal artery
- Arteria submentalis · Submental artery
- Arteria supraorbitalis · Supra-orbital artery
- Arteria supratrochlearis · Supratrochlear artery
- Arteria temporalis profunda anterior · Anterior deep temporal artery
- Arteria temporalis profunda posterior · Posterior deep temporal artery
- Arteria temporalis superficialis · Superficial temporal artery
- Arteria thyreoidea inferior arteria thyroidea inferior · Inferior thyroid artery
- Arteria transversa colli arteria transversa cervicis · Transverse cervical artery
- Arteria transversa faciei · Transverse facial artery
- Arteria vertebralis · Vertebral artery
- Arteriae ciliares posteriores breves · Short posterior ciliary arteries
- Arteriae ciliares posteriores longae · Long posterior ciliary arteries
- Artery of central sulcus
- Artery of precentral sulcus
- Branch to angular gyrus
- Carotis communis dextra · Right common carotid artery
- Carotis communis sinistra · Left common carotid artery
- Carotis externa · External carotid artery
- Carotis interna · Internal carotid artery
- Distal lateral striate branches
- Insular branches of middle cerebral artery (M2-segment)
- Lateral frontobasal artery
- Middle cerebral artery (M3 segment)
- Posterior lateral nasal branches of sphenopalatine artery.
- Posterior parietal artery
- Posterior temporal branch
- Prefrontal artery
- Proximal lateral striate branches
- Rami frontales arteriae callosomarginal · Frontal branches of callosomarginal artery
- Rami insulares arteriae mediae cerebri (M2) · Insular branches of middle cerebral artery (M2)
- Rami laterales pontis arteriae basilaris · Lateral pontine branches of basilar artery
- Rami mediales pontis arteriae basilaris · Medial pontine branches of basilar artery
- Rami orbitofrontales arteriae cerebri anterior · Orbitofrontal branches of anterior cerebral artery
- Rami pariétales arteriae mediae cerebri · Parietal branches of middle cerebral artery
- Rami septales anteriores arteriae ethmoideae anterioris · Anterior septal branches of anterior ethmoidal artery
- Rami septales arteriae ethmoideae posterioris · Septal branches of posterior ethmoidal artery
- Rami septales posteriores arteriae sphenopalatinae · Posterior septal branches of sphenopalatine artery
- Rami temporales arteriae mediae cerebri · Temporal branches of middle cerebral artery
- Ramus accessorius arteriae meningeae mediae · Accessory branch of middle meningeal artery
- Ramus arteriosus postcentralis · Postcentral arterial branch
- Ramus fontale arteriae temporalis superficialis · Frontal branch of superficial temporal artery
- Ramus mentalis arteriae alveolaris inferioris · Mental branch of inferior alveolar artery
- Ramus mylohyoideus arteriae alveolaris inferioris · Mylohyoid branch of inferior alveolar artery
- Temporo-occipital branch
- Truncus costocervicalis · Costocervical trunk
- Truncus thyreocervicalis · Thyrocervical trunk
Tĩnh mạchVenae31
- Divisio anterior venae mandibularis · Anterior division of retromandibular vein
- Divisio posterior venae retromandibularis · Posterior division of retromandibular vein
- Plexus venosus basilaris · Basilar venous plexus
- Sinus cavernosus · Cavernous sinus
- Sinus intercavernosus anterior · Anterior intercavernous sinus
- Sinus intercavernosus posterior · Posterior intercavernous sinus
- Sinus occipitalis · Occipital sinus
- Sinus petrosus inferior · Inferior petrosal sinus
- Sinus petrosus superior · Superior petrosal sinus
- Sinus rectus · Straight sinus
- Sinus sagittalis inferior · Inferior sagittal sinus
- Sinus sagittalis superior · Superior sagittal sinus
- Sinus sigmoideus · Sigmoid sinus
- Sinus transversus · Transverse sinus
- Vena angularis · Angular vein
- Vena auricularis posterior · Posterior auricular vein
- Vena facialis · Facial vein
- Vena facialis communis · Common facial vein
- Vena iugularis anterior · Anterior jugular vein
- Vena iugularis externa · External jugular vein
- Vena jugularis interna · Internal jugular vein
- Vena labialis superior · Superior labial vein
- Vena lingualis · Lingual vein
- Vena ophthalmica inferior · Inferior ophthalmic vein
- Vena ophthalmica superior · Superior ophthalmic vein
- Vena retromandibularis · Retromandibular vein
- Vena submentalis · Submental vein
- Vena thyreoidea superior · Superior thyroid vein
- Venae labiales inferiores · Inferior labial veins
- Venae maxillares · Maxillary veins
- Venae temporales superficiales · Superficial temporal veins
Thần kinh sọNervi craniales26
- Chorda tympani · Chorda tympani
- Divisio anterior nervi mandibularis · Anterior division of mandibular nerve
- Divisio posterior nervi mandibularis · Posterior division of mandibular nerve
- Nervus abducens (VI) · Abducens nerve (VI)
- Nervus alveolaris inferior · Inferior alveolar nerve
- Nervus buccalis · Buccal nerve
- Nervus cochlearis · Cochlear nerve
- Nervus facialis (VII) · Facial nerve (VII)
- Nervus glossopharyngeus (IX) · Glossopharyngeal nerve (IX)
- Nervus hypoglossus (XII) · Hypoglossal nerve (XII)
- Nervus lingualis · Lingual nerve
- Nervus maxillaris · Maxillary nerve
- Nervus mentalis · Mental nerve
- Nervus mylohyoideus · Nerve to mylohyoid muscle
- Nervus oculomotorius (III) · Oculomotor nerve (III)
- Nervus olfactorius (I) · Olfactory nerve (I)
- Nervus ophthalmicus · Ophthalmic nerve
- Nervus opticus (II) · Optic nerve (II)
- Nervus trigeminus (V) · Trigeminal nerve (V)
- Nervus trochlearis (IV) · Trochlear nerve (IV)
- Nervus vagus (X) · Vagus nerve (X)
- Nervus vestibularis · Vestibular nerve
- Nervus vestibulocochlearis (VIII) · Vestibulocochlear nerve (VIII)
- Radix motoria nervi trigemini · Motor root of trigeminal nerve
- Radix sensoria nervi trigemini · Sensory root of trigeminal nerve
- Ramus meningeus nervi maxillaris · Meningeal branch of maxillary nerve
Mắt và taiOrgana sensuum25
- Ampulla canaliculi lacrimalis · Ampulla of lacrimal canaliculus
- Camera anterior bulbi oculi · Anterior chamber of eyeball
- Canaliculus lacrimalis · Lacrimal canaliculus
- Canalis semicircularis anterior · Anterior semicircular canal
- Canalis semicircularis lateralis · Lateral semicircular canal
- Canalis semicircularis posterior · Posterior semicircular canal
- Cornea · Cornea
- Corpus vitreum · Vitreous body
- Crus osseum commune · Common bony limb
- Ductus nasolacrimalis · Nasolacrimal duct
- Fibrae zonulares · Zonular fibres
- Glandula lacrimalis · Lacrimal gland
- Iris · Iris
- Lens · Lens
- Ligamentum suspensorium bulbi · Suspensory ligament of eyeball
- Membrana tympanica · Tympanic membrane
- Retina · Retina
- Saccus lacrimalis · Lacrimal sac
- Scala tympani · Scala tympani
- Scala vestibuli · Scala vestibuli
- Sclera · Sclera
- Segmentum anterius bulbi oculi · Anterior segment of eyeball
- Segmentum posterius bulbi oculi · Posterior segment of eyeball
- Tuba auditiva · Auditory tube
- Vestibulum · Vestibule
Xương và răngOssa et dentes46
- Atlas (C1) · Atlas (C1)
- Axis (C2) · Axis (C2)
- Cartilago alaris major · Major alar cartilage
- Cartilago septi nasi · Nasal septal cartilage
- Cellulae anteriores ossis ethmoidei · Anterior cells of ethmoid bone
- Cellulae mediae ossis ethmoidei · Middle cells of ethmoid bone
- Cellulae posteriores ossis ethmoidei · Posterior cells of ethmoid bone
- Concha nasalis inferior · Inferior nasal concha bone
- Dens caninus inferioris · Lower canine
- Dens caninus superioris · Upper canine
- Dens incisivus lateralis inferioris · Lower lateral incisor
- Dens incisivus lateralis superioris · Upper lateral incisor
- Dens incisivus medialis inferioris · Lower medial incisor
- Dens incisivus medialis superioris · Upper medial incisor
- Dens molaris primus inferioris · Lower first molar tooth
- Dens molaris primus suprioris · Upper first molar tooth
- Dens molaris secundus inferioris · Lower second molar tooth
- Dens molaris secundus superioris · Upper second molar tooth
- Dens premolaris primus inferioris · Lower first premolar
- Dens premolaris primus superioris · Upper first premolar
- Dens premolaris secundus inferioris · Lower second premolar
- Dens premolaris secundus superioris · Upper second premolar
- Mandibula · Mandible
- Maxilla · Maxilla
- Os ethmoideum · Ethmoid bone
- Os frontale · Frontal bone
- Os hyoideum · Hyoid bone
- Os lacrimale · Lacrimal bone
- Os nasale · Nasal bone
- Os occipitale · Occipital bone
- Os palatinum · Palatine bone
- Os parietale · Parietal bone
- Os sphenoideum · Sphenoid bone
- Os temporale · Temporal bone
- Os zygomaticum · Zygomatic bone
- Processus lateralis cartilaginis septi nasi · Lateral process of nasal septal cartilage
- Sinus ossis frontalis · Sinus of frontal bone
- Sinus ossis sphenoidei · Sinus of sphenoid bone
- Vertebra cervicalis III · Vertebra C3
- Vertebra cervicalis IV · Vertebra C4
- Vertebra cervicalis V · Vertebra C5
- Vertebra cervicalis VI · Vertebra C6
- Vertebra cervicalis VII · Vertebra C7
- Vertebra thoracis I · Vertebra T1
- Vertebra thoracis II · Vertebra T2
- Vomer · Vomer
Não và màng nãoEncephalon et meninges132
- Ala lobuli centralis · Wing of central lobule
- Anterior occipital sulcus*
- Aquaeductus mesencephali · Aqueduct of midbrain
- Basis pedunculi · Base of peduncle
- Chiasma opticum · Optic chiasm
- Cingulate gyrus (Posteroventral part*)
- Cingulate gyrus and sulcus (Middle anterior part)
- Cingulate gyrus and sulcus (Middle posterior part)
- Cingulate gyrus and sulcus (Posterior dorsal part)
- Cingulate sulcus (Marginal part*)
- Colliculus inferior · Inferior colliculus
- Colliculus superior · Superior colliculus
- Commissura posterior · Posterior commissure
- Corpus amygdaloideum · Amygdaloid body
- Corpus geniculatum laterale · Lateral geniculate body
- Corpus geniculatum mediale · Medial geniculate body
- Corpus mammillare · Mamillary body
- Culmen · Culmen
- Cuneus · Cuneus
- Declive · Declive
- Falx cerebri · Falx cerebri
- Flocculus · Flocculus
- Folium vermis · Folium of vermis
- Fossa interpeduncularis · Interpeduncular fossa
- Globus pallidus · Globus pallidus
- Gyri occipitales superiores · Superior occipital gyri
- Gyri orbitales · Orbital gyri
- Gyri temporales transversi · Transverse temporal gyri
- Gyrus angularis · Angular gyrus
- Gyrus frontalis medius · Middle frontal gyrus
- Gyrus frontalis superior · Superior frontal gyrus
- Gyrus lingualis · Lingual gyrus
- Gyrus occipitotemporalis lateralis · Lateral occipitotemporal gyrus
- Gyrus postcentralis · Postcentral gyrus
- Gyrus precentralis · Precentral gyrus
- Gyrus supramarginalis · Supramarginal gyrus
- Gyrus temporalis inferior · Inferior temporal gyrus
- Gyrus temporalis medius · Middle temporal gyrus
- Habenula · Habenula
- Hippocampus · Hippocampus
- Hypothalamus · Hypothalamus
- Inferior occipital gyrus and sulcus*
- Insula (Subcentral gyrus and ant. and post. sulci*)
- Lat_Fis-ant-Horizont
- Lat_Fis-ant-Vertical
- Lat_Fis-post
- Lateral occipital gyrus (Middle occipital gyrus*)
- Lingula cerebelli · Lingula of cerebellum
- Lobulus biventer · Biventral lobule
- Lobulus centralis vermis · Central lobule
- Lobulus gracilis · Gracile lobule
- Lobulus parietalis superior · Superior parietal lobule
- Lobulus quadrangularis anterior · Anterior quadrangular lobule
- Lobulus quadrangularis posterior · Posterior quadrangular lobule
- Lobulus semilunaris inferior · Inferior semilunar lobule
- Lobulus semilunaris superior · Superior semilunar lobule
- Lunate sulcus
- Medial occipitotemporal gyrus (Parahippocampal*)
- Medulla oblongata · Medulla oblongata
- Mesencephalon · Midbrain
- Nodulus vermis · Nodule of vermis
- Nuclei septales · Septal nuclei
- Nuclei vestibulares · Vestibular nuclei
- Nucleus accessorius nervi oculomotorii · Accessory nucleus of oculomotor nerve
- Nucleus ambiguus · Nucleus ambiguus
- Nucleus caudatus · Caudate nucleus
- Nucleus cochlearis anterior · Anterior cochlear nucleus
- Nucleus cochlearis posterior · Posterior cochlear nucleus
- Nucleus lentiformis · Lentiform nucleus
- Nucleus nervi abducentis · Nucleus of abducens nerve
- Nucleus nervi facialis · Motor nucleus of facial nerve
- Nucleus nervi hypoglossi · Nucleus of hypoglossal nerve
- Nucleus nervi oculomotorius · Nucleus of oculomotor nerve
- Nucleus nervi trochlearis · Nucleus of trochlear nerve
- Nucleus posterior nervi vagi · Posterior nucleus of vagus nerve
- Nucleus ruber · Red nucleus
- Nucleus salivatorius inferior · Inferior salivatory nucleus
- Nucleus salivatorius superior · Superior salivatory nucleus
- Nucleus tractus solitarii · Nucleus of solitary tract
- Occipitotemporal sulcus (Lateral part*)
- Oliva · Olive
- Orbital gyri (Frontomarginal gyrus and sulcus*)
- Orbital sulci (H-shaped orbital sulci*)
- Orbital sulci (Lateral Orbital sulcus*)
- Paracentral gyrus and sulcus*
- Pars opercularis gyri frontalis inferioris · Opercular part of inferior frontal gyrus
- Pars orbitalis gyri frontalis inferioris · Orbital part of inferior frontal gyrus
- Pars triangularis gyri frontalis inferioris · Triangular part of inferior frontal gyrus
- Pedunculus cerebellaris superior · Superior cerebellar peduncle
- Pedunculus flocculi · Peduncle of flocculus
- Planum temporale · Temporal plane
- Plexus chorioideus · Choroid plexus
- Polus occipitalis · Occipital pole
- Polus temporalis · Temporal pole
- Pons · Pons
- Posterior transverse collateral sulcus
- Precentral sulcus (inferior part)*
- Precentral sulcus (Superior part)*
- Precuneus · Precuneus
- Putamen · Putamen
- Pyramis medullae oblongatae · Pyramid of medulla oblongata
- Pyramis vermis · Pyramis of vermis
- Septum pellucidum · Septum pellucidum
- Straight gyrus (Gyrus rectus)
- Stria medullaris thalami · Stria medullaris thalami
- Sulcus calcarinus · Calcarine sulcus
- Sulcus centralis · Central sulcus
- Sulcus circularis insulae · Circular sulcus of insula
- Sulcus collateralis · Collateral sulcus
- Sulcus frontalis inferior · Inferior frontal sulcus
- Sulcus frontalis superior · Superior frontal sulcus
- Sulcus interm_prim-Jensen
- Sulcus intraparietalis · Intraparietal sulcus
- Sulcus occipitalis transversus · Transverse occipital sulcus
- Sulcus olfactorius · Olfactory sulcus
- Sulcus paracentralis · Paracentral sulcus
- Sulcus parietooccipitalis · Parieto-occipital sulcus
- Sulcus postcentralis · Postcentral sulcus
- Sulcus subparietalis · Subparietal sulcus
- Sulcus temporalis inferior · Inferior temporal sulcus
- Sulcus temporalis superior · Superior temporal sulcus
- Superior temporal gyrus (Lateral part)
- Tentorium cerebelli · Tentorium cerebelli
- Thalamus · Thalamus
- Tonsilla cerebelli · Tonsil of cerebellum
- Tractus opticus · Optic tract
- Transverse frontopolar gyrus and sulcus*
- Tuber vermis · Tuber of vermis
- Uvula vermis · Uvula of vermis
- Ventriculus lateralis · Lateral ventricle
- Ventriculus quartus · Fourth ventricle
- Ventriculus tertius · Third ventricle
Toàn văn tham khảo (StatPearls)
Nguyên văn tiếng Anh các chương StatPearls về chủ đề này, giữ đúng bản gốc. Giấy phép CC BY-NC-ND 4.0 chỉ cho phép sao chép nguyên văn, không cho dịch hay rút gọn, nên phần tiếng Việt ở trên là bài viết diễn giải riêng có trích dẫn.
Anatomy, Head and Neck: FaceNguyen JD, Duong H · StatPearls 2023 · NBK551530 · 24k ký tự
Đang tải…
Nguyen JD, Duong H. Anatomy, Head and Neck: Face. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK551530 · PMID 31855374 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.
Anatomy, Head and Neck: Carotid SheathGarner DH, Kortz MW, Baker S · StatPearls 2023 · NBK519577 · 14k ký tự
Đang tải…
Garner DH, Kortz MW, Baker S. Anatomy, Head and Neck: Carotid Sheath. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK519577 · PMID 30137861 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.
Anatomy, Head and Neck, ScalpTajran J, Gosman AA · StatPearls 2023 · NBK551565 · 13k ký tự
Đang tải…
Tajran J, Gosman AA. Anatomy, Head and Neck, Scalp. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK551565 · PMID 31855392 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.
Anatomy, Head and Neck: Infratemporal FossaCasale J, Bordoni B · StatPearls 2023 · NBK537034 · 13k ký tự
Đang tải…
Casale J, Bordoni B. Anatomy, Head and Neck: Infratemporal Fossa. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK537034 · PMID 30725719 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.
Anatomy, Head and Neck, Scalp VeinsGermann AM, Jamal Z, Al Khalili Y · StatPearls 2023 · NBK540961 · 12k ký tự
Đang tải…
Germann AM, Jamal Z, Al Khalili Y. Anatomy, Head and Neck, Scalp Veins. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK540961 · PMID 31082005 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.
Anatomy, Pterygopalatine FossaCappello ZJ, Arbor TC, Potts KL · StatPearls 2024 · NBK513269 · 8k ký tự
Đang tải…
Cappello ZJ, Arbor TC, Potts KL. Anatomy, Pterygopalatine Fossa. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024. NBK513269 · PMID 30020641 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.
Giải phẫu định khu
Tài liệu tham khảo
Nguồn tham khảo cho các số liệu và mô tả trên trang, tra cứu trên PubMed (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ).
- [1]Anatomy, Head and Neck, SkullAnderson BW et al., StatPearls 2023PMID 29763009
- [2]Anatomy, Head and Neck: Infratemporal FossaCasale J et al., StatPearls 2023PMID 30725719
- [3]Anatomy, Head and Neck, Parotid GlandChason HM et al., StatPearls 2024PMID 30480958
- [4]Anatomy, Head and Neck, Mastication MusclesBasit H et al., StatPearls 2023PMID 31082071
- [5]Anatomy, Head and Neck, ScalpTajran J et al., StatPearls 2023PMID 31855392
- [6]Anatomy, Head and Neck: Carotid SheathGarner DH et al., StatPearls 2023PMID 30137861
- [7]Anatomy, Head and Neck, ThyroidAllen E et al., StatPearls 2025PMID 29262169
- [8]Anatomy, Head and Neck, Thyroid ArteriesWhite AM et al., StatPearls 2023PMID 32809501
- [9]Anatomy, Head and Neck, Maxillary ArteryBrizuela M et al., StatPearls 2025PMID 31194441
- [10]Anatomy, Head and Neck, Supraclavicular Lymph NodeBanjar FK et al., StatPearls 2023PMID 31335020
- [11]Anatomy, Head and Neck: FaceNguyen JD et al., StatPearls 2023PMID 31855374
- [12]Anatomy, Head and Neck, Scalp VeinsGermann AM et al., StatPearls 2023PMID 31082005
- [13]Anatomy, Head and Neck, Larynx Recurrent Laryngeal NerveAllen E et al., StatPearls 2025PMID 29261997
- [14]Anatomy, Pterygopalatine FossaCappello ZJ et al., StatPearls 2024PMID 30020641