Hệ cơCơ tứ đầu đùi
Hệ cơ· Musculus quadriceps femoris

Cơ tứ đầu đùi

Mô hình

Các lớp

Mô hình giải phẫu Z-Anatomy dựa trên BodyParts3D, giấy phép CC BY-SA 4.0.

Mô tả

Nhóm cơ khu trước đùi gồm cơ thẳng đùi, cơ rộng ngoài, cơ rộng trong và cơ rộng giữa; cùng bám tận vào lồi củ chày qua dây chằng bánh chè, là cơ duỗi gối chính.

Các phần cấu tạo

Mỗi phần có thẻ riêng; bấm “Xem trên mô hình” để bay tới và chọn phần đó trong mô hình 3D phía trên.

  1. 01

    Cơ thẳng đùi

    Musculus rectus femoris

    Đầu duy nhất bắt chéo hai khớp: bám từ gai chậu trước dưới (đầu thẳng) và trên ổ cối (đầu quặt ngược), nên vừa gập háng vừa duỗi gối. Cơ hình lông chim kép ở giữa mặt trước đùi; hay bị rách khi sút bóng.

  2. 02

    Cơ rộng ngoài

    Musculus vastus lateralis

    Đầu lớn nhất, bám từ mấu chuyển lớn và môi ngoài đường ráp. Là vị trí tiêm bắp an toàn ở trẻ nhỏ (một phần ba giữa mặt trước ngoài đùi) và nơi sinh thiết cơ.

  3. 03

    Cơ rộng trong

    Musculus vastus medialis

    Bám từ đường gian mấu và môi trong đường ráp; các bó dưới nằm gần ngang (cơ rộng trong chếch) kéo xương bánh chè vào trong, chống trật bánh chè ra ngoài. Cơ này teo sớm nhất sau chấn thương hoặc phẫu thuật gối.

  4. 04

    Cơ rộng giữa

    Musculus vastus intermedius

    Nằm sâu dưới cơ thẳng đùi, bám từ mặt trước và ngoài thân xương đùi. Vài bó sâu nhất tách ra thành cơ khớp gối kéo túi trên bánh chè lên khi duỗi gối để không bị kẹt.

  5. 05

    Gân tứ đầu, xương bánh chè và dây chằng bánh chè

    Tendo musculi quadricipitis femoris

    Bốn đầu hợp thành gân tứ đầu bọc lấy xương bánh chè (xương vừng lớn nhất), tiếp nối bằng dây chằng bánh chè xuống lồi củ chày. Xương bánh chè tăng cánh tay đòn duỗi gối; gõ vào dây chằng bánh chè thử phản xạ gối (L3–L4).

  6. 06

    Thần kinh và mạch máu

    Innervatio et vascularisatio

    Thần kinh đùi (L2–L4) ra từ dưới dây chằng bẹn ở tam giác đùi, chia nhánh cho cả bốn đầu. Máu chủ yếu từ động mạch mũ đùi ngoài và các nhánh của động mạch đùi sâu. Liệt thần kinh đùi làm mất duỗi gối, khó đi lên dốc và đứng dậy.

Hình thể và cấu tạo

Cơ tứ đầu đùi gồm bốn phần: cơ thẳng đùi (bám gai chậu trước dưới, bắt qua cả khớp hông) và ba cơ rộng ngoài, rộng trong, rộng giữa (bám thân xương đùi). Bốn phần hợp thành gân cơ tứ đầu bám vào xương bánh chè, rồi tiếp tục bằng dây chằng bánh chè tới lồi củ chày.

Các cơ vùng đùi trước: cơ thẳng đùi, rộng ngoài, rộng trong và cơ may (theo Gray).
Các cơ vùng đùi trước: cơ thẳng đùi, rộng ngoài, rộng trong và cơ may (theo Gray).Jmarchn · CC BY-SA 3.0 · Nguồn

Mạch máu và thần kinh

Cơ do thần kinh đùi (L2–L4) chi phối; động tác chính là duỗi gối, cơ thẳng đùi còn gấp hông. Phản xạ gân bánh chè khám rễ L3–L4. Cơ rộng trong (phần chếch) giữ xương bánh chè trượt đúng rãnh khi duỗi gối.

Gân cơ tứ đầu đùi ở khớp gối.
Gân cơ tứ đầu đùi ở khớp gối.InjuryMap · CC BY-SA 4.0 · Nguồn

Type sợi và lão hóa

Cơ tứ đầu đùi chứa hỗn hợp sợi type I và type II, tỷ lệ khác nhau đáng kể giữa các cá thể và thay đổi theo luyện tập. Đây cũng là một trong những cơ chịu ảnh hưởng rõ nhất của teo cơ do lão hóa (sarcopenia), làm giảm sức duỗi gối và khả năng đứng dậy, leo cầu thang ở người cao tuổi.[1][2]

Xương đùi và xương bánh chè: chỏm, cổ, các mấu chuyển, lồi cầu.
Xương đùi và xương bánh chè: chỏm, cổ, các mấu chuyển, lồi cầu.OpenStax College · CC BY 3.0 · Nguồn

Chức năng và ức chế cơ do khớp

Cơ tứ đầu đùi gồm bốn cơ ở khoang trước đùi (cơ thẳng đùi, rộng trong, rộng giữa, rộng ngoài), là cơ duỗi gối chủ yếu; riêng cơ thẳng đùi bắt qua hai khớp nên còn gấp hông. Chấn thương thể thao thường gặp gồm căng, rách, đứt chỗ bám, đụng dập, chủ yếu ở cơ thẳng đùi.[3]

Viêm khớp, phẫu thuật hay chấn thương gối gây mất khả năng kích hoạt hoàn toàn cơ tứ đầu kéo dài, gọi là ức chế cơ do khớp (arthrogenic muscle inhibition). Nguyên nhân là thay đổi tín hiệu từ các thụ thể cảm giác của khớp tổn thương (sưng, viêm, lỏng khớp) làm giảm kích thích neuron vận động tủy sống và vỏ não; mức độ tùy tổn thương, thời gian và góc gối. Đây là trở ngại chính khi phục hồi sau tái tạo dây chằng chéo trước.[4][5]

Tập tăng sức cơ tứ đầu giảm đau và cải thiện chức năng ở người thoái hóa khớp gối; kích thích điện thần kinh – cơ giúp tăng sức cơ sau tái tạo dây chằng chéo trước. Các nghiên cứu tiến cứu cho thấy yếu lực duỗi gối (cơ tứ đầu) là một yếu tố dự báo đau bánh chè – đùi.[6][7][8]

Toàn văn tham khảo (StatPearls)

Nguyên văn tiếng Anh các chương StatPearls về chủ đề này, giữ đúng bản gốc. Giấy phép CC BY-NC-ND 4.0 chỉ cho phép sao chép nguyên văn, không cho dịch hay rút gọn, nên phần tiếng Việt ở trên là bài viết diễn giải riêng có trích dẫn.

Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Thigh Quadriceps MuscleBordoni B, Varacallo MA · StatPearls 2023 · NBK513334 · 35k ký tự

Đang tải…

Bordoni B, Varacallo MA. Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Thigh Quadriceps Muscle. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK513334 · PMID 30020706 · CC BY-NC-ND 4.0. Trích nguyên văn, không chỉnh sửa.

Các cơ quan trong hệ

Tài liệu tham khảo

Nguồn tham khảo cho các số liệu và mô tả trên trang, tra cứu trên PubMed (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ).

  1. [1]Fiber types in mammalian skeletal musclesSchiaffino S et al., Physiological reviews 2011PMID 22013216
  2. [2]Muscle aging and sarcopenia: The pathology, etiology, and most promising therapeutic targetsGrima-Terrén M et al., Molecular aspects of medicine 2024PMID 39312874
  3. [3]Quadriceps muscle injuries in athletes: a narrative reviewAriyaratne SP et al., The British journal of radiology 2025PMID 39989034
  4. [4]Quadriceps arthrogenic muscle inhibition: neural mechanisms and treatment perspectivesRice DA et al., Seminars in arthritis and rheumatism 2010PMID 19954822
  5. [5]Arthrogenic muscle inhibition after ACL reconstruction: a scoping review of the efficacy of interventionsSonnery-Cottet B et al., British journal of sports medicine 2019PMID 30194224
  6. [6]Effectiveness of Quadriceps Strength Training in Adults With Knee Osteoarthritis: A Systematized ReviewHegde DD et al., Musculoskeletal care 2025PMID 40462206
  7. [7]Neuromuscular electrical stimulation is effective in strengthening the quadriceps muscle after anterior cruciate ligament surgeryHauger AV et al., Knee surgery, sports traumatology, arthroscopy 2018PMID 28819679
  8. [8]Risk factors for patellofemoral pain: a systematic review and meta-analysisNeal BS et al., British journal of sports medicine 2019PMID 30242107
  9. [9]Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Gluteus Maximus MuscleStatPearls (NCBI Bookshelf)PMID 30855781Căn cứ cho: Cơ mông lớn

Nội dung phục vụ mục đích học tập và tham khảo, không thay thế chẩn đoán hay tư vấn của nhân viên y tế.

Mô hình: Z-Anatomy, dựa trên BodyParts3D © The Database Center for Life Science; vỏ não từ Brain for Blender (A. M. Winkler); qua bộ dữ liệu Svitylo 3D Anatomy Atlas. Giấy phép CC BY-SA 4.0. Đã chuyển hệ tọa độ và tô màu lại.