Dây sọ XII ra ở rãnh trước trám hành não, qua ống thần kinh hạ thiệt của xương chẩm, đi xuống giữa động mạch và tĩnh mạch cảnh trong, rồi vòng ra trước bắt chéo nông động mạch cảnh ngoài và động mạch lưỡi, trên sừng lớn xương móng, để vào lưỡi. Dây vận động mọi cơ của lưỡi trừ cơ khẩu cái lưỡi. Sợi C1 đi nhờ dây XII tách ra thành rễ trên của quai cổ. Khi liệt một bên, thè lưỡi sẽ lệch về phía bên bệnh vì cơ cằm lưỡi bên lành đẩy mạnh hơn; tổn thương lâu ngày làm nửa lưỡi teo và rung giật bó cơ.