殿部
モデル
レイヤー
BodyParts3D に基づく Z-Anatomy 解剖モデル(CC BY-SA 4.0)。
概要
(右)殿部の局所モデル:寛骨、仙骨と大腿骨上端、股関節、大・小坐骨孔を区切る仙棘靱帯と仙結節靱帯、3つの殿筋、梨状筋と短い外旋筋群(双子筋、内閉鎖筋、大腿方形筋)、滑液包、上・下殿神経血管束、坐骨神経、陰部神経と内陰部動静脈。
境界と区分
殿部は骨盤の後方、腸骨稜から殿溝までにあり、内側は仙骨と尾骨、外側は大腿骨大転子で境される。仙棘靱帯(仙骨から坐骨棘へ)と仙結節靱帯(仙骨から坐骨結節へ)は大・小坐骨切痕を大・小坐骨孔に変える。大坐骨孔は骨盤から殿部への主要な通路で、梨状筋によって梨状筋上孔と梨状筋下孔に分けられる。安全な筋肉内注射のため、殿部を4区画に分け、坐骨神経から離れた上外側区画に注射する。[1]
浅層から深層へ
血管、神経とリンパ
発生
解剖学的変異
臨床との関連
誤った部位への筋肉内注射は下殿神経や坐骨神経を損傷し、下殿動脈の仮性動脈瘤を起こすことがある。上殿神経麻痺は中・小殿筋を弱め、患側で立つと反対側の骨盤が下がる(トレンデレンブルグ徴候)。坐骨神経は梨状筋に圧迫されたり(梨状筋症候群)、股関節後方脱臼で損傷したりする。下殿動脈の破裂は殿部コンパートメント症候群と坐骨神経麻痺を起こしうる。[1]
外科的・手技上の留意点
主な構造
Foramen ischiadicum majus
- 名称
- 大坐骨孔
- 位置、役割
- 骨盤から殿部への通路;梨状筋で二分される
Foramen ischiadicum minus
- 名称
- 小坐骨孔
- 位置、役割
- 内閉鎖筋腱;会陰へ向かう陰部神経血管束
M. gluteus maximus
- 名称
- 大殿筋
- 位置、役割
- 大腿を伸展・外旋;下殿神経
M. gluteus medius
- 名称
- 中殿筋
- 位置、役割
- 大腿を外転し骨盤を水平に保つ;上殿神経
M. piriformis
- 名称
- 梨状筋
- 位置、役割
- この領域の重要な目印;外旋筋
N. ischiadicus
- 名称
- 坐骨神経
- 位置、役割
- L4–S3;梨状筋の下から出て大腿後面へ
Lig. sacrotuberale
- 名称
- 仙結節靱帯
- 位置、役割
- 小坐骨孔を境する;大殿筋の起始部
| Terminologia Anatomica | 名称 | 位置、役割 |
|---|---|---|
| Foramen ischiadicum majus | 大坐骨孔 | 骨盤から殿部への通路;梨状筋で二分される |
| Foramen ischiadicum minus | 小坐骨孔 | 内閉鎖筋腱;会陰へ向かう陰部神経血管束 |
| M. gluteus maximus | 大殿筋 | 大腿を伸展・外旋;下殿神経 |
| M. gluteus medius | 中殿筋 | 大腿を外転し骨盤を水平に保つ;上殿神経 |
| M. piriformis | 梨状筋 | この領域の重要な目印;外旋筋 |
| N. ischiadicus | 坐骨神経 | L4–S3;梨状筋の下から出て大腿後面へ |
| Lig. sacrotuberale | 仙結節靱帯 | 小坐骨孔を境する;大殿筋の起始部 |
各レイヤーの内容
皮膚Cutis5
- Regio coxalis · Hip region
- Regio glutea · Gluteal region
- Regio lumbalis · Lumbar region
- Regio sacralis · Sacral region
- Sulcus gluteus · Gluteal fold
筋、筋膜と腱鞘Musculi, fasciae et vaginae tendinum45
- Arcus tendineus levatoris ani · Tendinous arch of levator ani
- Bursa ischiadica musculi glutei maximi · Sciatic bursa of gluteus maximus muscle
- Bursa ischiadica obturatoris interni · Sciatic bursa of obturator internus
- Bursa musculi piriformis · Bursa of piriformis muscle
- Bursa subcutanea trochanterica · Subcutaneous trochanteric bursa
- Bursa subtendinea iliaca · Subtendinous bursa of iliacus muscle
- Bursa subtendinea obturatoris interni · Subtendinous bursa of obturator internus
- Bursa superior musculi bicipitis femoris · Superior bursa of biceps femoris muscle
- Bursa trochanterica musculi glutei maximi · Trochanteric bursa of gluteus maximus muscle
- Bursa trochanterica musculi glutei minimi · Trochanteric bursa of gluteus minimus muscle
- Bursae intermusculares gluteae · Intermuscular gluteal bursae
- Caput longum musculi bicipitis femoris · Long head of biceps femoris
- Fascia musculi piriformis · Piriformis fascia
- Lamina anterior fasciae thoracolumbaris · Anterior layer of thoracolumbar fascia
- Lamina media fasciae thoracolumbaris · Middle layer of thoracolumbar fascia
- Lamina posterior fasciae thoracolumbaris · Posterior layer of thoracolumbar fascia
- Musculi interspinales lumborum · Interspinales lumborum muscles
- Musculus coccygeus · Coccygeus muscle
- Musculus gemellus inferior · Inferior gemellus muscle
- Musculus gemellus superior · Superior gemellus muscle
- Musculus gluteus maximus · Gluteus maximus muscle
- Musculus gluteus medius · Gluteus medius muscle
- Musculus gluteus minimus · Gluteus minimus muscle
- Musculus gracilis · Gracilis muscle
- Musculus iliacus · Iliacus muscle
- Musculus iliococcygeus · Iliococcygeus muscle
- Musculus iliocostalis lumborum · Iliocostalis lumborum muscle
- Musculus latissimus dorsi · Latissimus dorsi muscle
- Musculus multifidus lumborum · Multifidus lumborum muscle
- Musculus obliquus externus abdominis · External abdominal oblique muscle
- Musculus obliquus internus abdominis · Internal abdominal oblique muscle
- Musculus piriformis · Piriformis muscle
- Musculus puboanalis · Pubo-analis muscle
- Musculus pubococcygeus · Pubococcygeus muscle
- Musculus quadratus femoris · Quadratus femoris muscle
- Musculus quadratus lumborum · Quadratus lumborum muscle
- Musculus semitendinosus · Semitendinosus muscle
- Musculus transversus abdominis · Transversus abdominis muscle
- Obturator externus · Obturator externus
- Obturator internus · Obturator internus
- Partes dors. musculorum intertransversariorum lat. lumborum · Dorsal parts of lateral intertransversarii lumborum muscles
- Partes vent. musculorum intertransversariorum lat. lumborum · Ventral parts of lateral intertransversarii lumborum muscles
- Psoas major · Psoas major
- Sphincter externus ani · External anal sphincter
- Trochanteric bursa of gluteus medius muscle
骨と軟骨Ossa et cartilagines8
- Os coccygis · Coccyx
- Os coxae · Hip bone
- Os femoris · Femur
- Os sacrum · Sacrum
- Vertebra lumborum II · Vertebra L2
- Vertebra lumborum III · Vertebra L3
- Vertebra lumborum IV · Vertebra L4
- Vertebra lumborum V · Vertebra L5
関節と靱帯Juncturae et ligamenta27
- Capsula articularis coxae · Articular capsule of hip joint
- Cartilago triradiata · Triradiate cartilage
- Discus intervertebralis L2-L3 · Intervertebral disc L2-L3
- Discus intervertebralis L3-L4 · Intervertebral disc L3-L4
- Discus intervertebralis L4-L5 · Intervertebral disc L4-L5
- Discus intervertebralis L5-S1 · Intervertebral disc L5-S1
- Frenula capsulae
- Labrum acetabuli · Acetabular labrum
- Ligamentum capitis femoris · Ligament of head of femur
- Ligamentum iliolumbale · Iliolumbar ligament
- Ligamentum intercornuale · Intercornual ligament
- Ligamentum ischiofemorale · Ischiofemoral ligament
- Ligamentum pubofemorale · Pubofemoral ligament
- Ligamentum sacroiliacum anterius · Anterior sacro-iliac ligament
- Ligamentum sacroiliacum interosseum · Interosseous sacro-iliac ligament
- Ligamentum sacroiliacum posterius · Posterior sacro-iliac ligament
- Ligamentum sacrospinale · Sacrospinous ligament
- Ligamentum sacrotuberale · Sacrotuberous ligament
- Ligamentum transversum acetabuli · Transverse acetabular ligament
- Membrana obturatoria · Obturator membrane
- Nucleus pulposus L2-L3 · Nucleus pulposus L2-L3
- Nucleus pulposus L3-L4 · Nucleus pulposus L3-L4
- Nucleus pulposus L4-L5 · Nucleus pulposus L4-L5
- Nucleus pulposus L5-S1 · Nucleus pulposus L5-S1
- Pars descendens ligamenti iliofemoralis · Descending part of iliofemoral ligament
- Symphysis Sacrococcygea · Sacrococcygeal symphysis
- Zona orbicularis · Zona orbicularis
動脈Arteriae16
- Arteria anorectalis superior · Superior anorectal artery
- Arteria circumflexa lateralis femoris · Lateral circumflex femoral artery
- Arteria circumflexa medialis femoris · Medial circumflex femoral artery
- Arteria glutea inferior · Inferior gluteal artery
- Arteria glutea superior · Superior gluteal artery
- Arteria iliaca interna · Internal iliac artery
- Arteria iliolumbalis · Iliolumbar artery
- Arteria obturatoria · Obturator artery
- Arteria pudendalis interna · Internal pudendal artery
- Arteria sacralis mediana · Median sacral artery
- Arteriae lumbales · Lumbar arteries
- Divisio anterior arteriae iliacae internae · Anterior division of internal iliac artery
- Divisio posterior arteriae iliacae internaecus · Posterior division of internal iliac artery
- Ramus iliacus arteriae iliolumbalis · Iliacus branch of iliolumbar artery
- Ramus lumbalis arteriae iliolumbalis · Lumbar branch of iliolumbar artery
- Ramus spinalis arteriae iliolumbalis · Spinal branch of iliolumbar artery
静脈Venae9
- Vena basilica · Basilic vein
- Vena iliaca interna · Internal iliac vein
- Vena iliolumbalis · Iliolumbar vein
- Vena pudendalis interna · Internal pudendal vein
- Venae circumflexae latérales · Lateral circumflex femoral veins
- Venae gluteae inferiores · Inferior gluteal veins
- Venae gluteae superiores · Superior gluteal veins
- Venae lumbales · Lumbar veins
- Venae sacrales latérales · Lateral sacral veins
神経Nervi15
- Cauda equina · Cauda equina
- Nervi intercostales · Intercostal nerves
- Nervus cutaneus lateralis femoris · Lateral femoral cutaneous nerve
- Nervus cutaneus posterior femoris · Posterior femoral cutaneous nerve
- Nervus genitofemoralis · Genitofemoral nerve
- Nervus gluteus superior · Superior gluteal nerve
- Nervus iliohypogastricus · Iliohypogastric nerve
- Nervus ilioinguinalis · Ilio-inguinal nerve
- Nervus ischiadicus · Sciatic nerve
- Nervus musculi piriformis · Nerve to piriformis muscle
- Nervus musculi quadrati femoris · Nerve to quadratus femoris muscle
- Nervus obturatorius · Obturator nerve
- Nervus pudendalis · Pudendal nerve
- Radix anterior nervi cutanei femoris · Anterior root of posterior femoral cutaneous nerve
- Radix posterior nervi cutanei posterioris femoris · Posterior root of posterior femoral cutaneous nerve
リンパ系Systema lymphoideum9
- Nodi glutei inferiores · Inferior gluteal nodes
- Nodi glutei superiores · Superior gluteal nodes
- Nodi obturatorii · Obturator nodes
- Nodi pararectales · Pararectal nodes
- Nodi postvesicales · Postvesical nodes
- Nodi retrocaecales · Retrocaecal nodes
- Nodi sacrales latérales · Lateral sacral nodes
- Nodi sacrales mediani · Median sacral nodes
- Nodi vesicales latérales · Lateral vesical nodes
全文を読む(StatPearls)
このテーマに関する StatPearls の章を原文のまま掲載しています。CC BY-NC-ND 4.0 ライセンスは改変しない複製のみを認めるため、翻訳や要約はしていません。
Anatomy, Abdomen and Pelvis: Superior Gluteal NerveLung K, Lui F · StatPearls 2023 · NBK535408 · 13k 文字
読み込み中…
Lung K, Lui F. Anatomy, Abdomen and Pelvis: Superior Gluteal Nerve. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK535408 · PMID 30571029 · CC BY-NC-ND 4.0. 原文のまま、改変なしで掲載。
Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Gluteus Medius MuscleShah A, Bordoni B · StatPearls 2023 · NBK557509 · 12k 文字
読み込み中…
Shah A, Bordoni B. Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Gluteus Medius Muscle. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK557509 · PMID 32491441 · CC BY-NC-ND 4.0. 原文のまま、改変なしで掲載。
Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Piriformis MuscleChang C, Jeno SH, Varacallo MA · StatPearls 2023 · NBK519497 · 8k 文字
読み込み中…
Chang C, Jeno SH, Varacallo MA. Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Piriformis Muscle. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK519497 · PMID 30137781 · CC BY-NC-ND 4.0. 原文のまま、改変なしで掲載。
局所解剖学
参考文献
このページの数値と記述の出典。PubMed(米国国立医学図書館)に収載されています。
- [1]Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Gluteus Maximus MuscleElzanie A et al., StatPearls 2023PMID 30855781
- [2]Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Gemelli MusclesLezak B et al., StatPearls 2026PMID 32491352
- [3]Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Piriformis MuscleChang C et al., StatPearls 2023PMID 30137781
- [4]Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Gluteus Medius MuscleShah A et al., StatPearls 2023PMID 32491441
- [5]Anatomy, Abdomen and Pelvis: Superior Gluteal NerveLung K et al., StatPearls 2023PMID 30571029
- [6]Anatomy, Sciatic NerveGiuffre BA et al., StatPearls 2023PMID 29494038
