文档膝与腘窝
局部解剖学· Genu et fossa poplitea

膝与腘窝

模型

层

基于 BodyParts3D 的 Z-Anatomy 解剖模型,采用 CC BY-SA 4.0 许可。

概述

(右侧)膝与腘窝区域模型:股骨下段、髌骨、胫骨和腓骨上段,两块半月板,前、后交叉韧带和侧副韧带,膝周围的滑囊,股四头肌和髌韧带,围成腘窝的腘绳肌和腓肠肌两头,腘动脉和腘静脉,以及胫神经和腓总神经。

境界与分区

膝关节是人体最大的关节,由位于同一关节囊内的胫股关节和髌股关节组成;髌骨是最大的籽骨,位于股四头肌腱内。腘窝是膝后方的菱形凹陷,由四个肌腹围成:外上方为股二头肌,内上方为半腱肌和半膜肌,下方为腓肠肌内、外侧头。其底为股骨腘面、膝关节囊(腘斜韧带)和腘肌;顶为腘筋膜,有小隐静脉穿过。[1][2][3]

由浅入深的层次

膝前方,股四头肌腱、髌骨和髌韧带构成伸膝装置,两侧有髌支持带;多个滑囊(与关节腔相通的髌上囊、髌前囊、髌下浅囊和髌下深囊)减少摩擦。关节内,C形的内侧半月板和近似环形的外侧半月板加深胫骨关节面;前交叉韧带从胫骨髁间前区延伸至股骨外侧髁,防止胫骨前移,后交叉韧带则防止胫骨后移。胫侧副韧带与内侧半月板紧密相连,抵抗外翻应力;腓侧副韧带与外侧半月板分离。[1][4][5][6][7]

膝的侧面观:股骨、胫骨、髌骨、半月板和韧带。
膝的侧面观:股骨、胫骨、髌骨、半月板和韧带。BruceBlaus . When using this image in external sources it can be cited as: Blausen.com staff (2014). " Medical gallery of Blausen Medical 2014 ". WikiJournal of Medicine 1 (2). DOI : 10.15347/wjm/2014 · CC BY 3.0 · 来源

血管、神经和淋巴

在腘窝内,由浅入深依次为胫神经、腘静脉和腘动脉;腘动脉位置最深,紧贴股骨腘面和关节囊。坐骨神经通常在腘窝上方数厘米处分为胫神经和腓总神经;腓总神经沿股二头肌内侧缘下行,然后绕腓骨颈。腘动脉发出五条膝动脉,在关节周围形成吻合,并发出至腓肠肌的腓肠支,然后在腘肌下缘分为胫前动脉和胫后动脉。腘淋巴结接受伴小隐静脉而来的淋巴。[3][8][9]

胚胎发育

膝关节在第4周始于间充质凝聚,第6周起可辨认为关节。前交叉韧带在第6–7周以间充质凝聚的形式出现,后交叉韧带约在第8周出现;两者在第9周时方向已明确。腓侧副韧带约在第8周独立于关节囊形成,而胫侧副韧带在第9周作为发育中关节囊的凝聚开始形成,这解释了为什么胫侧副韧带附着于内侧半月板,而腓侧副韧带与外侧半月板分离。血管系统约从第17天起由中胚层形成,腘动脉在下肢芽复杂的发育过程中形成。[4][5][6][9]

解剖变异

在一项621例患者(1,242条肢体)的数字减影血管造影研究中,89.2%呈教科书式的腘动脉分支;变异包括胫后动脉发育不良或缺如(5.1%)、胫前动脉发育不良或缺如(1.7%)、胫前动脉高位起源(1.2%)、两条胫动脉均发育不良(0.8%)、胫后动脉高位起源(0.4%)以及胫腓干前置(0.1%)。当一侧肢体有变异时,对侧肢体在28%的病例中也有变异。女性前交叉韧带的失效载荷、刚度和弹性模量均低于男性,女性前交叉韧带断裂的发生率是同龄男性的2至7倍。前交叉韧带股骨和胫骨止点的大小和位置也略有差异。[9][4]

临床联系

足部固定时的扭转损伤可引起“不幸三联征”:前交叉韧带、胫侧副韧带和内侧半月板撕裂(后两者相互连接)。前抽屉试验和Lachman试验评估前交叉韧带,后抽屉试验评估后交叉韧带。腘窝囊肿(Baker囊肿)是滑膜向腘窝内的膨出,可破裂而类似深静脉血栓形成。膝关节脱位可损伤被固定于骨面的腘动脉;每次膝关节脱位后都必须检查远端脉搏。[1][4][5][6]

外科与操作要点

前交叉韧带重建的目的是在保留功能的同时恢复稳定性;正确的骨隧道定位需要了解其附着点、两束的方向以及它们在屈伸时的表现。移植物可为自体(腘绳肌腱、骨–髌腱–骨、股四头肌腱)、同种异体或人工材料。后交叉韧带损伤的处理仍有争议,治疗趋势从非手术转向手术,单束与双束重建之争仍在继续。大多数单纯胫侧副韧带撕裂经支具和康复即可良好愈合,即使是运动员也如此;手术仅用于合并损伤或持续不稳。膝后入路需要了解腘动脉变异,腘动脉瘤的血管内修复并发症少。[4][5][6][9]

主要结构

  • Fossa poplitea

    名称
    腘窝
    位置、作用
    由四个肌腹围成;腘血管、胫神经和腓总神经
  • Lig. cruciatum anterius

    名称
    前交叉韧带
    位置、作用
    防止胫骨前移
  • Lig. cruciatum posterius

    名称
    后交叉韧带
    位置、作用
    防止胫骨后移
  • Meniscus medialis

    名称
    内侧半月板
    位置、作用
    C形;与胫侧副韧带相连
  • Meniscus lateralis

    名称
    外侧半月板
    位置、作用
    近似环形,活动度较大
  • Patella

    名称
    髌骨
    位置、作用
    最大的籽骨,位于股四头肌腱内
  • A. poplitea

    名称
    腘动脉
    位置、作用
    腘窝内最深的结构;五条膝动脉

各层包含的内容

皮肤Cutis6
  • Fossa poplitea · Popliteal fossa
  • Regio anterior cruris · Anterior region of leg
  • Regio anterior genus · Anterior region of knee
  • Regio posterior cruris · Posterior region of leg
  • Regio posterior femoris · Posterior region of thigh
  • Regio posterior genus · Posterior region of knee
肌、筋膜和腱鞘Musculi, fasciae et vaginae tendinum38
  • (Bursa subtendinea prepatellaris) · Subtendinous prepatellar bursa
  • Adductor magnus · Adductor magnus
  • Bursa anserina · Anserine bursa
  • Bursa infrapatellaris profunda · Deep infrapatellar bursa
  • Bursa musculi semimembranosi · Semimembranosus bursa
  • Bursa subcutanea infrapatellaris · Subcutaneous infrapatellar bursa
  • Bursa subcutanea prepatellaris · Subcutaneous prepatellar bursa
  • Bursa subcutanea tuberositatis tibiae · Subcutaneous bursa of tuberosity of tibia
  • Bursa subtendinea inferior musculi bicipitis femoris · Inferior subtendinous bursa of biceps femoris muscle
  • Bursa subtendinea lateralis musculi gastrocnemii · Lateral subtendinous bursa of gastrocnemius muscle
  • Bursa subtendinea medialis musculi gastrocnemii · Medial subtendinous bursa of gastrocnemius muscle
  • Bursa subtendinea musculi sartorii · Subtendinous bursa of sartorius muscle
  • Bursa suprapatellaris · Suprapatellar bursa
  • Caput breve musculi bicipitis femoris · Short head of biceps femoris
  • Caput laterale musculi gastrocnemii · Lateral head of gastrocnemius
  • Caput longum musculi bicipitis femoris · Long head of biceps femoris
  • Caput mediale musculi gastrocnemii · Medial head of gastrocnemius
  • Extensor longus digitorum · Extensor digitorum longus
  • Musculus fibularis longus · Fibularis longus muscle
  • Musculus gracilis · Gracilis muscle
  • Musculus plantaris · Plantaris muscle
  • Musculus popliteus · Popliteus muscle
  • Musculus semimembranosus · Semimembranosus muscle
  • Musculus semitendinosus · Semitendinosus muscle
  • Musculus soleus · Soleus muscle
  • Musculus tibialis anterior · Tibialis anterior muscle
  • Musculus tibialis posterior · Tibialis posterior muscle
  • Musculus vastus intermedius · Vastus intermedius muscle
  • Musculus vastus lateralis · Vastus lateralis muscle
  • Musculus vastus medialis · Vastus medialis muscle
  • Retinaculum laterale patellae · Lateral patellar retinaculum
  • Retinaculum mediale patellae · Medial patellar retinaculum
  • Septum intermusculare anterius cruris · Anterior intermuscular septum of leg
  • Septum intermusculare laterale femoris · Lateral femoral intermuscular septum
  • Septum intermusculare mediale femoris · Medial femoral intermuscular septum
  • Septum intermusculare posterius cruris · Posterior intermuscular septum of leg
  • Septum intermusculare transversum cruris · Transverse intermuscular septum of leg
  • Subfacial prepatellar bursa
骨与软骨Ossa et cartilagines4
  • Fibula · Fibula
  • Os femoris · Femur
  • Patella · Patella
  • Tibia · Tibia
关节与韧带Juncturae et ligamenta22
  • Capsula articularis articularis tibiofibularis superior · Articular capsule of superior tibiofibular joint
  • Capsula articularis genus · Articular capsule of knee joint
  • Corpus adiposum infrapatellare · Infrapatellar fat pad
  • Ligamentum anterius capitis fibulae · Anterior ligament of fibular head
  • Ligamentum collaterale fibulare · Fibular collateral ligament
  • Ligamentum cruciatum anterius · Anterior cruciate ligament
  • Ligamentum decussatum posterius · Posterior cruciate ligament
  • Ligamentum meniscopatellare · Meniscopatellar ligament
  • Ligamentum meniscotibiale anterior (Meniscus lateral) · Anterior meniscotibial ligament (Lateral meniscus)
  • Ligamentum meniscotibiale anterior (Meniscus medial) · Anterior meniscotibial ligament (Medial meniscus)
  • Ligamentum meniscotibiale posterior (Meniscus lateral) · Posterior meniscotibial ligament (Lateral meniscus)
  • Ligamentum meniscotibiale posterior (Meniscus medial) · Posterior meniscotibial ligament (Medial meniscus)
  • Ligamentum popliteofibulare · Popliteofibular ligament
  • Ligamentum popliteum arcuatum · Arcuate popliteal ligament
  • Ligamentum popliteum obliquum · Oblique popliteal ligament
  • Ligamentum posterius capitis fibulae · Posterior ligament of fibular head
  • Ligamentum transversum genus · Transverse ligament of knee
  • Membrana interossea cruris · Interosseous membrane of leg
  • Meniscus lateralis · Lateral meniscus
  • Meniscus medialis · Medial meniscus
  • Pars profunda ligamenti collateralis tibialis · Deep part of tibial collateral ligament
  • Pars superficialis ligamenti collateralis tibialis · Superficial part of tibial collateral ligament
动脉Arteriae9
  • Arteria inferior lateralis genus · Inferior lateral genicular artery
  • Arteria inferior medialis genus · Inferior medial genicular artery
  • Arteria poplitea · Popliteal artery
  • Arteria superior lateralis genus · Superior lateral genicular artery
  • Arteria superior medialis genus · Superior medial genicular artery
  • Arteria tibialis anterior · Anterior tibial artery
  • Middle genicular artery
  • Ramus descendens arteriae circumflexae lateralis femoris · Descending branch of lateral circumflex femoral artery
  • Rete patellare · Patellar anastomosis
静脉Venae4
  • Vena poplitea · Popliteal vein
  • Vena saphena parva · Small saphenous vein
  • Venae geniculares · Genicular veins
  • Venae tibiales anteriores · Anterior tibial veins
神经Nervi8
  • Nervus cutaneus medialis surae · Medial sural cutaneous nerve
  • Nervus fibularis communis · Common fibular nerve
  • Nervus fibularis profundus · Deep fibular nerve
  • Nervus fibularis superficialis · Superficial fibular nerve
  • Nervus suralis · Sural nerve
  • Nervus tibialis · Tibial nerve
  • Ramus communicans suralis nervi fibularis communis · Sural communicating branch of common fibular nerve
  • Ramus infrapatellaris nervi sapheni · Infrapatellar branch of saphenous nerve
淋巴Systema lymphoideum5
  • (Nodus fibularis) · (Fibular node)
  • (Nodus tibialis anterior) · (Anterior tibial node)
  • (Nodus tibialis posterior) · (Posterior tibial node)
  • Nodi poplitei profundi · Deep popliteal nodes
  • Nodi poplitei superficiales · Superficial popliteal nodes

全文阅读(StatPearls)

本主题的 StatPearls 章节按原文收录。其 CC BY-NC-ND 4.0 许可仅允许不加修改的复制,因此不作翻译或删节。

Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Knee Posterior Cruciate LigamentCox CF, Graefe SB, Black AC, Bordoni B · StatPearls 2023 · NBK535416 · 16k 字符

正在加载…

Cox CF, Graefe SB, Black AC, Bordoni B. Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Knee Posterior Cruciate Ligament. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK535416 · PMID 30571037 · CC BY-NC-ND 4.0. 按原文收录,未作修改。

Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Knee Medial Collateral LigamentMabrouk A, Hubbard JB · StatPearls 2025 · NBK507780 · 16k 字符

正在加载…

Mabrouk A, Hubbard JB. Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Knee Medial Collateral Ligament. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025. NBK507780 · PMID 29939557 · CC BY-NC-ND 4.0. 按原文收录,未作修改。

Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Knee Anterior Cruciate LigamentYoo H, Marappa-Ganeshan R · StatPearls 2023 · NBK559233 · 12k 字符

正在加载…

Yoo H, Marappa-Ganeshan R. Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb, Knee Anterior Cruciate Ligament. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK559233 · PMID 32644659 · CC BY-NC-ND 4.0. 按原文收录,未作修改。

Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Popliteal ArteryBowers Z, Nassereddin A, Sinkler MA, Bordoni B · StatPearls 2023 · NBK537125 · 10k 字符

正在加载…

Bowers Z, Nassereddin A, Sinkler MA, Bordoni B. Anatomy, Bony Pelvis and Lower Limb: Popliteal Artery. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023. NBK537125 · PMID 30725810 · CC BY-NC-ND 4.0. 按原文收录,未作修改。

局部解剖学

本内容仅供教学与参考,不能替代医疗专业人员的诊断或建议。

模型:Z-Anatomy,基于 BodyParts3D © 日本生命科学数据库中心;大脑皮质来自 Brain for Blender(A. M. Winkler);经 Svitylo 3D Anatomy Atlas 数据集获取。采用 CC BY-SA 4.0 许可。已转换坐标并重新着色。